Spantangen zijn een van de meest gebruikte slijtdelen bij TIG lassen, maar ze krijgen zelden de aandacht die ze verdienen. Toch bepaalt zo’n klein metalen klemstuk grotendeels hoe goed je laswerk verloopt. Een wolfraamelektrode die niet stevig vast zit, geeft een onstabiele boog en slechte lasresultaten. Dat is precies waarom het de moeite waard is om te begrijpen hoe deze klemonderdelen werken, wanneer je ze moet vervangen en welke maat je nodig hebt.
Wat een spantang doet in een TIG toorts
Een collet, zoals het onderdeel in het Engels heet, zit binnenin de TIG toorts en houdt de wolfraamelektrode op zijn plek. De klem heeft een gespleten constructie, waardoor hij zich strak om de elektrode sluit wanneer de toortskap wordt aangedraaid. Zo zorgt het onderdeel voor een goede elektrische verbinding en een vaste positie van de elektrode. Zonder een goed werkend klemstuk schommelt de elektrode, wat direct zichtbaar is in de lasboog. Die boog wordt dan onregelmatig en moeilijk te sturen. Het materiaal wordt dan ook ongelijkmatig verhit, wat leidt tot zwakke of lelijke lassen.
Maten en typen voor verschillende toepassingen
Klemonderdelen voor TIG toortsen zijn beschikbaar in verschillende diameters, passend bij de maat van de wolfraamelektrode. Veelgebruikte maten zijn 1,6 mm, 2,0 mm, 2,4 mm en 3,2 mm. De maat van de elektrode bepaalt welke klem je nodig hebt: ze zijn niet uitwisselbaar. Naast de diameter is ook het toortssysteem van belang. De meeste hobbyisten en professionals werken met WP 17, WP 18 of WP 26 toortsen, maar ook WP 9 en WP 20 zijn gangbaar. Klem je het verkeerde type in een toorts, dan sluit het onderdeel niet goed en heb je alsnog problemen. Controleer dus altijd eerst welk toortstype je hebt voordat je een vervangend onderdeel bestelt.
Wanneer je het klemstuk moet vervangen
Collets slijten sneller dan de houders waarin ze zitten. Dat is een bekend gegeven onder lassers. De splitjes in het metaal verliezen na verloop van tijd hun veerkracht, waardoor de elektrode niet meer stevig wordt vastgehouden. Een eerste teken is dat de elektrode gemakkelijk verschuift als je er licht tegenaan duwt. Een ander signaal is een wisselende booglengte tijdens het lassen, terwijl je de toorts stabiel houdt. Wie regelmatig last, doet er goed aan om een paar reserve klemstukken op voorraad te houden. Ze zijn goedkoop en klein, maar het uitvallen ervan midden in een lasklus kost veel meer tijd dan een snelle vervanging.
Tips om langer mee te gaan met je lasonderdelen
Met een paar eenvoudige gewoontes kun je de levensduur van je klemonderdelen flink verlengen. Draai de toortskap niet te hard aan: je hoeft hem alleen stevig vast te zetten, niet met maximale kracht. Overaandraaien vervormt de spleten in het metaal, waardoor het klemstuk sneller zijn grip verliest. Reinig de binnenkant van de toorts af en toe met een droog doekje om opgebouwd vuil te verwijderen. Gebruik ook altijd de juiste elektrodediameter voor de klem die je gebruikt. Een te dunne elektrode in een te grote klem geeft een slechte verbinding en vergroot de slijtage. Bewaar losse onderdelen in een droge omgeving, want vocht tast het metaal aan en vermindert de geleiding.
Veelgestelde vragen
Hoe weet ik welke maat klem ik nodig heb?
De maat van het klemstuk moet overeenkomen met de diameter van je wolfraamelektrode. Gebruik je een elektrode van 2,4 mm, dan heb je ook een klem van 2,4 mm nodig. Kijk ook naar het type toorts dat je gebruikt, want niet alle klemmen passen in alle toortsen.
Kan ik dezelfde klem gebruiken voor verschillende elektrodediameters?
Nee, een klem is gemaakt voor één specifieke diameter. Als je een elektrode gebruikt die dunner of dikker is dan de klem, sluit het klemstuk niet goed. Dat geeft een slechte elektrische verbinding en een onstabiele lasboog.
Hoe vaak moet ik mijn klemonderdeel vervangen?
Er is geen vaste tijdsduur te geven, omdat het afhangt van hoe vaak je last en hoe je het onderdeel gebruikt. Een goed teken dat vervanging nodig is, is dat de elektrode losser zit dan normaal of tijdens het lassen begint te verschuiven.
Wat is het verschil tussen een spantang en een spantanghouder?
De klem is het smalle gespleten onderdeel dat direct om de elektrode sluit. De houder is het omhulsel waarin de klem wordt geplaatst en dat in de toorts wordt geschroefd. De houder gaat veel langer mee dan de klem zelf.