Beitsen kleuren lopen uiteen van lichte, naturelle tinten tot diepe, donkere houtskleuren. De kleur die je kiest, bepaalt voor een groot deel hoe het eindresultaat eruitziet, en dat resultaat verschilt sterk per houtsoort. Eiken neemt beits heel anders op dan beuken of esdoorn, en dat heeft direct invloed op de uiteindelijke kleur.
Hoe houtsoort de kleur van beits bepaalt
Niet elke houtsoort reageert hetzelfde op beits. Eiken heeft een grove nerf en bevat looizuur, waardoor tinten zoals grijs, zwart en donker walnoot goed tot hun recht komen. De nerf tekent zich duidelijk af, wat diepte aan de kleur geeft. Beuken heeft een fijnere structuur en een egaler oppervlak, waardoor lichtere kleuren zoals naturel, honing of licht eiken zachter en vlakkere uitkomen.
Esdoorn en es zijn licht van kleur en nemen beits regelmatig ongelijkmatig op, zeker in de kopse kanten. Bij deze houtsoorten is het slim om vooraf een porienvuller of primer te gebruiken, zodat de kleur gelijkmatig intrekt. Edelhout zoals walnoot of kersen heeft al een warme basiskleur; daarvoor zijn transparante of licht getinte beitsen het meest geschikt, zodat de eigenheid van het hout zichtbaar blijft.
De meest gebruikte beitsen kleuren op een rij
In de praktijk zijn er een aantal kleurfamilies die veruit het meest worden toegepast:
- Naturel en blond: Weinig kleurtoevoeging, laat de eigen kleur van het hout zichtbaar. Werkt goed op lichte houtsoorten zoals beuken en esdoorn.
- Eiken en walnoot: Warme bruintinten die populair zijn bij meubels en vloeren. Op eiken geeft walnootbeits een rijke, diepe kleur.
- Grijs en taupe: Moderne, neutrale tinten die op dit moment veel worden gebruikt bij interieurbeitsen. Op eiken werkt grijs bijzonder goed door de grove nerf.
- Zwart en donkerblauw: Donkere kleuren die veel worden ingezet voor een industriële of Scandinavische uitstraling. Werken het beste op houtsoorten met een uitgesproken nerf.
- Wit en crème: Wit beitsen is iets anders dan schilderen: de nerf blijft zichtbaar. Dit geeft een vergrijsd of gekalkt effect, populair bij landelijke stijlen.
Waterbeits, oliën of alcoholbeits: invloed op de kleur
Het type beits dat je gebruikt, heeft invloed op hoe intensief en diep de kleur wordt. Waterbeits trekt goed in, geeft egale resultaten en is eenvoudig te mengen voor een eigen tint. Het hout trekt wel iets op na het aanbrengen, dus schuren na de eerste laag is nodig voor een glad eindresultaat.
Olie met kleurpigment is een populair alternatief. Daarmee behandel je het hout én geef je het tegelijk kleur. Het resultaat is wat matter en natureller dan bij een afzonderlijke beits met lak eroverheen. Dit wordt veel gebruikt bij houten vloeren, tuinmeubels en massief houten meubels. Merken als Hesse Lignal bieden kleurenkaarten aan die de kleur per houtsoort tonen, zodat je vooraf een realistische indruk krijgt.
Alcoholbeits droogt snel en geeft intensieve kleuren, maar is moeilijker gelijkmatig aan te brengen. Dit type wordt minder vaak gebruikt voor grote oppervlakken en is meer geschikt voor kleine projecten of bijwerken.
Test altijd op een proefstukje
Kleuren op een staalkaart zien er anders uit dan de werkelijke kleur op jouw specifieke stuk hout. Dat komt door verschillen in houtkleur, porositeit en de afwerking die eroverheen gaat. Breng de beits altijd eerst aan op een verborgen plek of een restje van hetzelfde hout, en laat het volledig drogen voor je het vergelijkt. Beits droogt altijd iets lichter op dan wanneer het nat is.
Wil je een lichtere tint dan op de kaart staat, verdun de beits dan met water (bij waterbeits) of met de bijbehorende verdunner. Wil je een donkerdere kleur, breng dan een tweede laag aan nadat de eerste volledig droog is. Meng nooit willekeurig twee soorten beits door elkaar, tenzij de fabrikant dat expliciet aangeeft.
De kleur van beits kiezen begint bij je houtsoort, daarna pas bij de kleurenkaart. Wie dat omgedraaid doet, komt regelmatig voor verrassingen te staan. Neem de tijd voor een proeflaag, en het eindresultaat wordt een stuk voorspelbaarder.