Hardhout lakken geeft het hout een harde, beschermende laag die het goed beschermt tegen vocht, vuil en slijtage. Dat klinkt eenvoudig, maar hardhout vraagt een andere aanpak dan zacht hout. Door de hoge dichtheid van hardhout trekt een lak minder makkelijk in het oppervlak, waardoor de hechting kan tegenvallen als je de voorbereiding overslaat.
Hardhout is van nature stevig en weersbestendig, maar zonder bescherming verweert het toch over tijd. Lakken is een goede keuze als je een egale, afwasbare afwerking wilt, bijvoorbeeld op kozijnen, deuren, tuinmeubelen of vlonders. Wil je de houtstructuur zichtbaar houden, dan is een beits of olie een beter alternatief. Bij lakken verdwijnt de nerf grotendeels achter een gesloten laag.
Waarom hardhout lakken moeilijker is dan zacht hout
De hoge dichtheid van hardhout is tegelijk zijn grootste kwaliteit en zijn grootste uitdaging bij het lakken. Lak hecht op hardhout minder goed omdat het oppervlak weinig poriën heeft waar de lak zich aan kan verankeren. Sommige hardhoutsoorten, zoals teak, merbau en bangkirai, bevatten ook veel natuurlijke oliën. Die oliën werken af als een barrière voor lak en kunnen er zelfs voor zorgen dat de lak na verloop van tijd loslaat of gaat bladderen.
Dat betekent niet dat lakken onmogelijk is op hardhout. Het betekent wel dat de voorbereiding meer werk vraagt dan bij een gewone grenen plank. Sla je die stap over, dan heb je binnen een seizoen lelijke bladders of scheurtjes in je laklaag.
Voorbereiding: de stap die het meeste verschil maakt
Begin met schuren. Gebruik schuurpapier met een korrel van 80 tot 120 voor ruw oppervlak, en sluit af met 150 tot 180 voor een egale basis. Schuur altijd in de richting van de nerf, nooit dwars erop. Na het schuren verwijder je al het stof met een droge doek of perslucht.
Ontvetten is bij hardhout geen optionele stap. Gebruik wasbenzine of aceton en wrijf het oppervlak goed schoon. Laat het daarna volledig drogen voor je verder gaat, minstens 30 minuten. Bij oliehoudende houtsoorten zoals teak is het verstandig dit meerdere keren te herhalen of een speciale ontvetter voor hardhout te gebruiken.
Gebruik daarna altijd een primer die geschikt is voor hardhout. Een gewone houtsgrond werkt op zacht hout prima, maar op hardhout heb je een primer nodig die speciaal is samengesteld voor gladde, weinig poreuze oppervlakken. Lees de verpakking goed: staat er “geschikt voor hardhout” of “ook voor oliehoudend hout”, dan zit je goed.
Welke lak gebruik je voor hardhout?
Voor buiten kies je een lak op basis van alkyd (ook wel langsdroge of synthetische lak) of een watergedragen buitenlak met hoge UV-bestendigheid. Alkydhars lakt mooi egaal en is duurzaam, maar droogt langzamer. Watergedragen lak droogt sneller en stinkt minder, maar vraagt soms een extra laag voor hetzelfde resultaat.
Kies altijd een lak die is bestemd voor buiten als je hardhout buitenshuis lakt. Binnenshuis, bijvoorbeeld op hardhouten deuren of trappen, volstaat een binnenlak. Glansgraad is een kwestie van smaak: hoogglans toont vlekken en ongelijkheden meer, mat of zijdeglans vergeeft iets makkelijker.
Vermijd universele lakken die “voor alle houtsoorten” beloven. Ze zijn zelden optimaal voor oliehoudend hardhout en geven vaker problemen met hechting.
Hardhout lakken: de stappen op een rij
- Schuur het oppervlak met korrel 80 tot 120, eindig met 150 tot 180.
- Verwijder al het stof grondig.
- Ontvetten met wasbenzine of aceton, laat goed drogen.
- Breng een primer aan die geschikt is voor hardhout (of oliehoudend hout).
- Laat de primer volledig drogen volgens de droogtijd op de verpakking.
- Schuur de primer licht op met fijn schuurpapier (korrel 180 tot 220).
- Breng de eerste laklaag aan in dunne, gelijkmatige streken.
- Laat volledig drogen en breng een tweede laag aan. Bij buiten gebruik vaak een derde laag aanbevolen.
Werk bij droog weer tussen de 10 en 25 graden Celsius. Te koud en de lak droogt niet goed uit; te warm en de lak droogt te snel, wat strepen geeft. Volle zon is ook af te raden: de lak droogt te snel aan de buitenkant terwijl de binnenkant nog nat is.
Onderhoud van gelakt hardhout
Een goede laklaag gaat buiten, afhankelijk van de kwaliteit en de weersomstandigheden, gemiddeld twee tot vijf jaar mee voor je moet bijwerken. Controleer elk voorjaar of de lak nog intact is. Scheurtjes, bladders of plekken waar het hout doorheen schijnt, zijn het signaal om te schuren en opnieuw te lakken. Wacht je te lang, dan moet je de oude lak volledig verwijderen en helemaal opnieuw beginnen, wat veel meer werk is.
Was gelakt hardhout een paar keer per jaar met water en een milde zeep. Gebruik geen agressieve schoonmaakmiddelen of hogedrukreinigers; die tasten de laklaag aan.
Hardhout lakken vraagt meer voorbereiding dan de meeste mensen verwachten, maar als je de stappen volgt, het oppervlak goed ontvett en de juiste primer en lak kiest, houd je een mooie en duurzame afwerking die het hout jarenlang beschermt.