Het soortelijk gewicht van hardhout ligt gemiddeld tussen de 600 en 1100 kg/m³, afhankelijk van de houtsoort. Dat is aanzienlijk meer dan bij zachthout, dat meestal tussen de 400 en 600 kg/m³ zit. Het soortelijk gewicht zegt je in één getal hoe zwaar een houtsoort is ten opzichte van water, en dat maakt het een handige maatstaf bij het kiezen van hout voor een project.
Niet elk hardhout is even zwaar. De naam “hardhout” verwijst naar de herkomst (loofbomen) en niet altijd naar de daadwerkelijke hardheid of het gewicht. Balsa is technisch gezien ook een hardhout, maar weegt slechts zo’n 120 kg/m³. Aan de andere kant is azobé zo zwaar dat het zinkt in water.
Wat is soortelijk gewicht precies?
Het soortelijk gewicht (ook wel dichtheid of volumegewicht genoemd) geeft aan hoeveel een kubieke meter van een materiaal weegt in kilogram. Bij hout wordt dit altijd gemeten bij een bepaald vochtgehalte, want hout neemt vocht op en geeft het weer af. De standaard is een vochtgehalte van 12 tot 15 procent, wat overeenkomt met droog, binnenklimaat-hout.
Een soortelijk gewicht van 700 kg/m³ betekent dus: één kubieke meter van dat hout weegt 700 kilogram. Water heeft een soortelijk gewicht van 1000 kg/m³. Houtsoorten met een gewicht boven 1000 kg/m³ zinken dan ook in water. Dat geldt voor een aantal tropische houtsoorten zoals azobé en pokhout.
Soortelijk gewicht hardhout per houtsoort
Hieronder een overzicht van veelgebruikte houtsoorten met hun soortelijk gewicht in kg/m³ (bij circa 12% vocht):
| Houtsoort | Soortelijk gewicht (kg/m³) |
|---|---|
| Balsa | 120 |
| Populier | 430 |
| Linde | 480 |
| Kers | 580 |
| Eik | 660 tot 720 |
| Essen | 680 |
| Beuk | 710 |
| Merbau | 800 tot 850 |
| Iroko | 640 |
| Bangkirai | 870 tot 1000 |
| Azobé | 1000 tot 1100 |
| Pokhout (lignum vitae) | 1200 tot 1400 |
Deze waarden zijn gemiddelden. Het exacte gewicht kan per boom, herkomstregio en vochtgehalte iets afwijken.
Waarom is het gewicht van hardhout belangrijk?
Bij het kiezen van hout speelt het soortelijk gewicht op meerdere manieren mee. Ten eerste bepaalt het hoe zwaar een constructie of meubel uiteindelijk wordt. Een tafelblad van massief azobé weegt al snel honderden kilogrammen, terwijl hetzelfde blad in eiken of essen een stuk lichter uitvalt.
Ten tweede is er een verband tussen gewicht en stevigheid. Zware houtsoorten zijn over het algemeen harder en duurzamer, en beter bestand tegen slijtage, druk en vocht. Dat maakt ze populair voor buiten gebruik, zoals terrassen en vlonders. Bangkirai en azobé zijn om die reden veelgebruikte keuzes voor buitentoepassingen.
Ten derde is het gewicht relevant voor transport en verwerking. Een zware houtsoort vraagt meer van zagen, boren en bevestigingsmiddelen. Bouten en schroeven in azobé voorinboren is geen luxe maar noodzaak, omdat het hout zo hard is dat schroeven anders afbreken of het hout splijt.
Licht of zwaar hardhout: wanneer kies je wat?
Licht hardhout (onder de 600 kg/m³) is goed te verwerken, licht van gewicht en daardoor populair voor meubels, lijstwerk en interieur. Populier en linde zijn zachte, lichte houtsoorten die makkelijk te snijden en te schilderen zijn. Ze zijn minder geschikt voor zware belasting of buiten gebruik zonder goede behandeling.
Middelzwaar hardhout zoals eik, beuk en essen (600 tot 800 kg/m³) is de gouden middenweg voor veel toepassingen. Stevig genoeg voor vloeren, trappen en meubels, maar nog goed bewerkbaar met normaal gereedschap. Eiken vloeren en beuken keukens zijn niet voor niets klassieke keuzes.
Zwaar hardhout boven de 800 kg/m³ is ideaal voor buitenapplicaties en situaties met hoge slijtage. Het nadeel is dat het hout zwaarder te verwerken is, duurder in aanschaf en soms lastiger te lijmen of te lakken door de hoge harsinhoud.
Kijk bij het kiezen van hardhout dus niet alleen naar de naam of de prijs, maar gebruik het soortelijk gewicht als concreet vertrekpunt. Het vertelt je in één getal hoe zwaar, hoe dicht en vaak ook hoe duurzaam een houtsoort is. Combineer die informatie met de gewenste toepassing, dan maak je de keuze die het beste bij je project past.